Colofon

De Nationale Atlas Volksgezondheid brengt de Nederlandse volksgezondheid en zorg letterlijk in kaart. De Atlas toont u de geografische spreiding van allerlei aspecten omtrent gezondheid, factoren die de gezondheid beïnvloeden, zorg en preventie. Het is een echte atlas. Kaarten staan centraal. Teksten, figuren en diagrammen zijn ondergeschikt.

De Atlas geeft antwoord op Waar-vragen, zoals:

• Waar is de sterfte het hoogst?
• Waar ondervindt men de meeste geluidsoverlast?
• Waar bevinden zich de ziekenhuizen?
• Wat is de vaccinatiegraad van de bevolking?

Signaleringsfunctie

De Atlas heeft ook een signaleringsfunctie. Zo kunt u in de Atlas opvallende knelpunten vinden in zorg en gezondheid. Door middel van kaartvergelijkingen kunt u ook interessante relaties tussen spreidingspatronen zien.

Actualisering

Er wordt doorlopend gewerkt aan de actualisering en aanvulling van de informatie in de Atlas. Door regelmatig met een nieuwe release te verschijnen proberen we in te spelen op actuele onderwerpen.

De Atlas is gericht op professionals in de volksgezondheid zoals beleidsmedewerkers van het ministerie van VWS, regionale en lokale overheden, GGD-medewerkers, (koepels van) zorgaanbieders, patiënten en consumentenverenigingen, zorgverzekeraars, onderzoekers en voorlichters.

De Nationale Atlas Volksgezondheid wordt gemaakt door het Centrum Gezondheid en Maatschappij (CGM) van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De Atlas wordt gemaakt in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Aan de Atlas werken veel mensen en organisaties mee. Bij de verschillende onderdelen worden deze ook apart genoemd. Vanaf deze plek willen wij iedereen bedanken die meewerkt aan de Atlas.

Welke mensen werken mee aan de Atlas?

Redactie, cartografie en vormgeving:

Henriette Giesbers (projectleider), Cindy Deuning, Frank den Hertog, Maarten Mulder, Laurens Zwakhals

Technische en redactionele ondersteuning:

Jan de Bruin, Balt Elferink, Rob van Leeuwen, Fons van der Lucht, Guus Luijben, Sebina Rosbergen, Carla Sanderse (†), Monique van Wieren

Aan eerdere releases werkten mee:

Suzanne Bongers, Pieter Frank van Boven, Edward Mac Gillavry, Barbora Kostalova, Frank Kosterman, Antje Roedig, Ab Schaap, Holger Scharlach, André van der Veen, Robert Verheij

Auteurs:

Dhr. R. Bogers (RIVM), Mw. S.W. Bongers (RIVM), Dhr. P.F. van Boven (RIVM), Mw. C.M. Deuning (RIVM), Mw. J.A.A.M. van Dijck (VIKC), Mw. M.E.C. Duiker (Nederlandse Hartstichting), Mw. M. Eimers (DGV), Dhr. F. Frenken (CBS), Mw. H. Giesbers (RIVM), Mw. S.J.M. Hahné (RIVM), Dhr. G.B. Haringhuizen (RIVM-Cib), Mw. M. van der Heiden-van der Loo (VIKC), Dhr. F.R.J. den Hertog (RIVM), Mw. N. Hoeymans (RIVM), Mw. S. van den Hof (RIVM), Dhr. P. de Hoogh (RIVM), Mw. L.D. Isken (RIVM), Dhr. G.J. Kommer (RIVM), Dhr. E. Konings (VWA), Mw. B. Kostalova (RIVM), Mw. E.A. van Lier (RIVM), Mw. L.A.L.M. van Leest (RIVM), Dhr. J. Matthijsen (PBL), Mw. L. Mollema (RIVM), Dhr. M. Mulder (RIVM), Mw. M.J.W. Oosterhout-Harmsen (Nederlandse Hartstichting), Mw. M. Savelkoul (RIVM), Mw. A. Roedig (RIVM), Mw A.M. Strijbis (Nederlandse Hartstichting), Mw. A.J.M. Waelput (RIVM), Mw. J.C.M. Wieringen (RIVM), Dhr. G. Westerhuis (DGV), Dhr. S.L.N. Zwakhals (RIVM)

Verder werkte mee:

Mw. M. van Bakel (RIVM), Mw. F. Bakker (Rugters Nisso Groep), Mw. W.J.E. Bemelmans (RIVM), Mw. S. Bon (NIGZ), Mw. M. Boschman (NIVEL), Dhr. A. Bosman (RIVM), Dhr. E. Brinkman (HIJHV), Mw. K. de Bruin (CBS), Dhr. E.G. Brummelman (VWS), Dhr. E.A.M. Hendriks (VWS), Mw. M. Heiden- van der Loo (VIKC), Mw. J.P.M. Hogenbirk (VWS), Dhr. W. Hoogen Stoevenbeld (Prismant), Mw. C. Hooijkaas (CvZ), Mw. A. van der Jagt (VWS), Mw. P.H. Jansen (VWS), Mw. S. Janssen (CBS), Mw. G. Kelder (VWS), Dhr. R. Kenens (NIVEL), Mw. I. Kerkhof (GGD Nederland), Dhr. F. Knol (SCP), Dhr. G.J. Kommer (RIVM), Dhr. J. de Koning (IGZ), Mw. A.M. Koster (IGZ), Dhr. L.M. Kosterman (RIVM), Dhr. F.H.C. van der Kraaij (VWS), Dhr. A.J.J. van der Kwartel (Prismant), Dhr. J. Lammers (Trimbos-instituut), Dhr. F.J.M. van Linden (VWS), Dhr. A. Lodder (GGD-Nederland), Dhr. F. van der Lucht (RIVM), Dhr. A.H.P. Luijben (RIVM), Mw. T.K. Luth (VIKC), Mw. M.M.M. Mees (RIVM), Mw. H. de Melker (RIVM), Mw. F. Mensink (Voedingscentrum), Dhr. A. Mol (SIVZ), Dhr. B.J.C. Middelkoop (OCW Gemeente Den Haag, GGD), Mw. L.J. Neijmeijer (VWS), Dhr. P. van Nierop (GGD Eindhoven), Dhr. J.A.M. van Oers (RIVM), Dhr. W. van Pelt (RIVM), Mw. C. Sanderse (RIVM), Dhr. D. Ruwaard (VWS), Dhr. T. Schokker (VWS), Dhr. A. Sonneveldt (VWS), Mw. I. Storm (RIVM), Dhr. W. Swart (GGD Rotterdam en omstreken), Mw. H.F. Treurniet (RIVM), Mw. I. Turenhout (BIG-register), Dhr. I. Valk (GGD Flevoland), Mw. A. Verweij (RIVM), Mw. R. Verloop (VWS), Dhr. A.R. van de Vijsel (CBZ), Dhr. M. de Vries (GGD Zuid-Oost Drenthe), Dhr. M. de Vries (GGD Nederland), Dhr. S. de Vries (Alterra), Mw. S. van Wieren (RIVM), Mw. E. Wijnants (VWS), Mw. K.E. Witte (RIVM)

Meewerkende instellingen/organisaties:

• Begeleidingscommissie Hartinterventie Nederland
• CBS, Centraal Bureau voor de Statistiek
• Consument en Veiligheid
• GGD Nederland
• GGZ Nederland
• Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik
• Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut
• Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie
• Nivel, Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg
• Prismant, van en voor zorg
• Rutgers Nisso Groep
• SCP, Sociaal en Cultureel Planbureau
• Stichting Informatievoorziening Zorg (IVZ)
• STIVORO, voor een rookvrije toekomst
• TNO Kwaliteit van leven
• Trimbos-instituut
• Voedingscentrum

Hoe worden kaarten en documenten gearchiveerd?

Op de internetsites Nationale Atlas Volksgezondheid en Nationaal Kompas Volksgezondheid zijn alleen de meest recente uitgave van kaarten en documenten te vinden. Bij iedere nieuwe uitgave kan het gebeuren dat een bestaande kaart of document wordt verwijderd of aangepast. Alle voorgaande uitgaven worden echter binnen het RIVM volledig gearchiveerd.

Hoe kan ik een gearchiveerde kaart of document verkrijgen?

Indien u op zoek bent naar een kaart uit de Atlas die is uitgegeven in een vorige release kunt u die aanvragen door een mail te sturen naar atlas@rivm.nl.

Indien u op zoek bent naar een document dat is uitgegeven in een vorige release van het Kompas kunt u die aanvragen door een mail te sturen naar nationaalkompas@rivm.nl.

Hierbij dient u de volledige referentietekst zoals die onderin een kaart of document is aangegeven te vermelden en bij voorkeur ook het versienummer van de betreffende release aan te geven.

Als u niet over deze referentietekst beschikt, maar toch op zoek bent naar informatie die in het verleden is gepubliceerd, neem dan contact met ons op om te zien op welke wijze wij u van dienst kunnen zijn.

Historie van gecombineerde Atlas en Kompas versies.

Vanaf versie 2.0 zijn de Nationale Atlas Volksgezondheid en het Nationaal Kompas Volksgezondheid geïntegreerd in een gemeenschappelijk productieproces. De uitgave van nieuwe versies verloopt sindsdien dan ook synchroon. Bijvoorbeeld 2.1. Een eventuele tussentijdse uitgave van één van de twee producten wordt gerealiseerd door middel van een zogenaamde tussenrelease die genummerd wordt met een derde cijfer. Bijvoorbeeld 2.1.1.

Historie van Atlas versies 1.x.

Historie van Kompas versies 1.x.

"The Dutch National Atlas of Public Health and Health Care (Der niederländische nationale Gesundheitsatlas)", Kartographische Nachrichten 63. Jahrgang Februar 2013

Een artikel over de Nationale Atlas Volksgezondheid in het Duitse tijdschrift Kartographische Nachrichten. Klik hier om het artikel te lezen.  

"Krabben helpt niet", Dagblad de Limburger 24 maart 2010

Limburgse huisartsen schrijven bij eczeem (en andere huidaandoeningen)doorgaans op correcte wijze sterke hormooncrèmes voor, de zogenaamde corticosteroïden. Deze middelen helpen uitstekend, maar kunnen bij langdurig of ‘overvloedig’ gebruik nare bijwerkingen hebben voor de huid. De huid wordt dunner, scheurt makkelijk, er ontstaan blauwe plekken of huidinfecties. De huid herstelt zich daarna niet meer, ook niet na het stoppen met deze crèmes. De zogeheten ‘overbehandeling’ met deze sterke crèmes komt dus in Limburg vergeleken met de rest van Nederland relatief weinig voor. De allernieuwste cijfers (niet op het kaartje) geven een nog gunstiger beeld. Klik hier om het hele artikel te lezen. Voor meer informatie over voorschrijfgedrag van huisartsen, zie het onderwerp: Kwaliteit en doelmatig voorschrijven huisartsen in de Atlas.

"De toekomstige strijd om goed defensiepersoneel", Militaire spectator nummer 6 2010

In het kader van de Strategische Verkenning van Defensie heeft TNO Arbeid in 2008 het te verwachten aanbod van arbeid voor Defensie in 2020 verkend. De vraag daarbij was met welke ontwikkelingen Defensie als werkgever rekening moet houden om in 2020 en later nog over voldoende en goed personeel te kunnen beschikken. De belangrijkste demografische, maatschappelijke en arbeidsontwikkelingen overziend luidt de conclusie dat het arbeidsaanbod vooral veel diverser wordt. Klik hier om het hele artikel te lezen.

"Zo ongezond is de stad nu ook weer niet", Het Parool 16 april 2010

Leven in de grote stad heeft de naam niet erg gezond te zijn. Maar is dat ook zo? Is het leven in Amsterdam ongezonder dan elders in Nederland. En waar gaan Amsterdammers aan dood? Klik hier om het hele artikel te lezen.

"Angst voor de griep", Geo-info 2010-1

Op 2 november 2009 kopt het gratis dagblad Metro paginabreed met 'Angst voor de Griep'. Het artikel wordt visueel ondersteund met een kaart. Klik hier voor de beschouwing van deze kaart.

"Kamervragen Rita Verdonk over Enge kaart", GeenStijl.nl januari 2010

Rita Verdonk stelt kamervragen aan de minister van Wonen, Wijken en Integratie naar aanleiding van een kaart in de Zorgatlas over de schrikbarende demografische samenstelling van Nederland in de toekomst. Kilk hier om naar de website van GeenStijl te gaan.

"10-jarig bestaan van de Zorgatlas", Geo-info 2009

Op donderdagmiddag 1 oktober 2009 werd er in de Muzenzaal van het Ministerie van Volksgezondheid in Den Haag een bijeenkomst belegd ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Zorgatlas. Klik hier voor het volledige verslag geschreven door Ferjan Ormeling

"Het meten van de wereld", NRC oktober 2007

In het artikel Het meten van de wereld over kennis versus kunst in de Bosatlas van Nederland en de Times Atlas of the World staat ook een kaart met het aantal verplegingstehuizen per gemeente uit de zorgatlas. Klik hier om het hele artikel te lezen.

"Nationale Atlas Volksgezondheid verkent mogelijkheden van Flash en SVG", Geo-info 2007

Om de Zorgatlas voor een breder publiek aantrekkelijk te maken, wordt gekeken naar dynamische technieken om ruimtelijke informatie te presenteren. Klik hier om het hele artikel te lezen.

"Nationale Atlas Volksgezondheid", Kartografisch tijdschrift 2001

Een artikel over de Nationale Atlas Volksgezondheid in het kartografisch tijdschrift door Henriette Giesbers en Andre van der Veen. Klik hier om het artikel te lezen.

De Zorgatlas kan ook gebruikt worden in het aardrijkskunde-onderwijs, als didactisch materiaal bij het leren toepassen van verschillende kaartvaardigheden.

Kaartlezen

In de Zorgatlas kunnen leerlingen oefenen met de betekenis van symbolen, zoals punt-,lijn- en vlaksymbolen. De Zorgatlas bevat meer dan 1.000 kaarten, waaronder zowel locatiekaarten als thematische kaarten. Hierin wordt veelvuldig gebruik gemaakt van choropleten en proportionele symbolen.

Kaartanalyse

De Zorgatlas levert ook nuttig materiaal om het analyseren van kaarten onder de knie te krijgen. Zo kunnen leerlingen met behulp van het vergelijken van kaarten in de Zorgatlas een beschrijving geven van de verschillen en overeenkomsten tussen stedelijke en landelijke gebieden met betrekking tot de gezondheidstoestand en zorgvoorzieningen. Ook kunnen ze hun eigen regio vergelijken met andere gebieden in Nederland. De Zorgatlas biedt tevens de mogelijkheid om kaarten onderling te vergelijken.

Kaartinterpretatie

De korte begeleidende teksten en grafieken helpen de leerlingen bij de laatste kaartvaardigheid: het interpreteren van de kaartbeelden. In de begeleidende tekst zijn diverse soorten ‘hyperlinks’ opgenomen. Hiermee kunnen de leerlingen extra informatie over het onderwerp opvragen en krijgen ze toegang tot bronnen en literatuurverwijzingen.

Werkbladen

De werkbladen zijn gemaakt door Gotze Kalsbeek, Tessa de Leur en Petra Timmermans van het Instituut voor de Lerarenopleiding van de Universiteit van Amsterdam.

2 VMBO

Werkblad Zorgatlas 2 VMBO

Docenteninstructie Zorgatlas 2 VMBO

3 HAVO/VWO

Werkblad Zorgatlas 3 HAVO/VWO

Docenteninstructie Zorgatlas 3 HAVO/VWO

4 HAVO

Werkblad Zorgatlas 4 HAVO

Docenteninstructie Zorgatlas 4 HAVO

Aan de totstandkoming van de Zorgatlas is uiterste zorg besteed. Voor informatie die desondanks onvolledig of onjuist is opgenomen aanvaardt de redactie geen aansprakelijkheid. De Zorgatlas is niet aansprakelijk voor de inhoud of betrouwbaarheid van websites waarnaar is doorgelinkt en deze websites vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de visie van de Zorgatlas. Eventuele onjuistheden kunt u doorgeven via atlas@rivm.nl.

Hoewel we nauw samenwerken met de redacties van het Kompas, Zorggegevens, Zorgbalans en Kosten van Ziekten kan het in bepaalde gevallen voorkomen dat gepresenteerde cijfers niet helemaal overeenkomen. Dit kan te maken hebben met:

• het niveau waarop de informatie geaggregeerd is (van wijkniveau tot landelijk niveau);
• het presenteren van cijfers uit verschillende jaren;
• het al dan niet combineren van cijfers van verschillende jaren (bijvoorbeeld een gemiddelde van drie jaren);
• het kiezen van een verschillende standaard bij het presenteren van gestandaardiseerde gegevens.

Informatie uit de Zorgatlas is vrij te gebruiken mits duidelijk wordt verwezen naar de Atlas. De redactie stelt het op prijs als u meldt dat u informatie uit de Atlas gebruikt. U kunt op twee manieren verwijzen naar de Atlas:

1. De algemene verwijzing naar de Atlas is als volgt: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationale Atlas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.zorgatlas.nl>, Nationale Atlas Volksgezondheid, versie 4.11, 28 maart 2013.
2. Wanneer u wilt verwijzen naar informatie uit een specifiek document, dan vindt u onderaan het document in de voetregel de exacte wijze waarop u dat moet doen.

Creative Commons

Alle kaarten in de Atlas zijn gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken 3.0 Nederland licentie. Deze licentie is te herkennen door de afbeelding die onder elke kaart is te vinden: